ಆರೈಕೆದಾರರ ಸರಣಿ
ಬೇರೆ ತರದ ಅನುಭವಗಳುಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೈಪಿಡಿ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಯಾವಾಗ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು.
ನೀವು ಪ್ರೀತಿಸೋ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕೇಳಿಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲಾ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ನಂಬದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅವ್ರಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆಯಿಂದ ನಡೀತಿರಬಹುದು. ಇದು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಯಾರೂ ಆರಿಸ್ಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನ ನೀವು ಗುಣ ಮಾಡೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ. ಆದ್ರೆ ನೀವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇದೆ.
ಮೀನಾ ಅವರ ಮಗ ಅರ್ಜುನ್ಗೆ 28 ವರ್ಷ. ಆರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಸೋಕೆ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಅವನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಂಬೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ. ಇವತ್ತು ಅವನು ಔಷಧಿ ತಗೊಳ್ತಾನೆ, ಆದ್ರೆ ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತು ಮಲಗಿರ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರೋದೇ ಅಪರೂಪ. ಅವನಿಗೆ ಮುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಆಗಿದೆ ಅಂತಾರೆ ಮೀನಾ ಅವರ ನಾದಿನಿ. ಮಾಟ ಮಂತ್ರ ಇರಬಹುದು ಅಂತ ಒಬ್ಬ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಸುಳಿವು ಕೊಡ್ತಾರೆ. ತಾನು ಏನು ತಪ್ಪು ಮಾಡ್ದೆ ಅಂತ ಯೋಚಿಸ್ತಾ ಮೀನಾಗೆ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ನಿದ್ದೆ ಬರಲ್ಲ.
ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯೂ ಸ್ವಲ್ಪನಾದ್ರೂ ಹೀಗೇ ಇದ್ರೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇವು ತುಂಬಾ ನಿಜ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಡಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣಗಳನ್ನ ಹುಡುಕ್ತಾರೆ, ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲಾ ದೇಹದ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ ಹೀಗೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ, ಇದನ್ನ ನೀವು ಗುಣ ಮಾಡೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
"ಜನ ಏನಂತಾರೆ" ಅನ್ನೋ ಭಯದಿಂದ ಬಹಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದನ್ನ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಹೊತ್ಕೊಂಡು ಬದುಕ್ತವೆ. ನೀವು ಖಂಡಿತ ಒಬ್ಬರೇ ಅಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
ಡಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಈ ಮಾದರಿಗೆ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹೆಸರು ಬಳಸಬಹುದು. ನೀವು ಕೇಳಬಹುದಾದ ಹೆಸರು ಸೈಕೋಸಿಸ್, ಇಲ್ಲಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೀನಿಯಾ. ಯಾವುದಾದ್ರೂ ಹೆಸರು ಹೊಂದುತ್ತಾ ಅಂತ ಡಾಕ್ಟರ್ ಮಾತ್ರ ಹೇಳೋಕೆ ಆಗುತ್ತೆ, ಮತ್ತೆ ಯಾವ ಹೆಸರೂ ಇಡೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನ ಹೇಳಲ್ಲ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುಮ್ನೆ "ಬೇರೆ ತರದ ಅನುಭವಗಳು" ಅಂತ ಹೇಳ್ತೀವಿ, ಮತ್ತೆ ಯಾವುದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡ್ತೀವಿ.
ಒಂದ್ಸಲ, ನಿಧಾನವಾಗಿ, ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಹೇಳ್ಕೊಳಿ: ಇದು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ, ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ, ಅವ್ರು ಆರಿಸ್ಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಹೆಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲ ಆಗುತ್ತಾ ಅಂತ ಗಮನಿಸಿ. ಈ ನಿಜವನ್ನ ಹಿಡಿದಿಟ್ಕೊಂಡೇ, ಮನೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಇರಬಹುದು.
ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋ ಹಂತ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೂ, ಕೆಲವು ಕಷ್ಟಗಳು ಉಳೀಬಹುದು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಏನೂ ಮಾಡೋ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಅವ್ರು ಜನರಿಂದ ದೂರ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡೋಕೆ ಮುಂಚೆ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಏನಿದೆ ಅಂತ ತಂಡವನ್ನ ಕೇಳಿ. ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು, ಶಾಂತವಾದ ಮನೆ, ಮತ್ತೆ ತಾಳ್ಮೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರು ಮಾಡೋದು ಇನ್ನೂ ಮೆದುವಾದ ದಾರಿ.
ಫರೀದಾ ಅವರ ಗಂಡ ಇಮ್ರಾನ್ ಮೊದ್ಲು ಗಿರಾಕಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಅಂಗಡಿ ನಡೆಸ್ತಿದ್ರು. ಈಗ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸುಮ್ನೆ ಕೂತಿರ್ತಾರೆ. ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನ ಶುರುನೇ ಮಾಡಲ್ಲ. ಅವ್ರನ್ನ ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿ ತಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ನೆಂಟರು ಫರೀದಾಗೆ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಕೊನೆಗೆ ಮೌನ, ಇಲ್ಲಾ ಜಗಳ, ಅಷ್ಟೇ ಆಗೋದು.
ಫರೀದಾ ನೋಡ್ತಿರೋದಕ್ಕೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದ್ರೂ ತುಂಬಾ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೀಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಅವಕ್ಕೂ ಸಹಾಯ ಇದೆ, ಮಾತಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತೆ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡೋ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು (ಆರ್ಟ್ಸ್ ಥೆರಪಿ) ಹೀಗೆ. ಮಂಪರು ಇಲ್ಲಾ ನಿಧಾನ ಅನ್ನಿಸೋದು ಔಷಧಿಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮನೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕಾಯಿಲೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಜಾರು ಕೂಡ ಇರಬಹುದು. ಇವನ್ನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಿ ನೋಡೋಕೆ ತಂಡ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಅದಕ್ಕೆ ಅವ್ರನ್ನ ಕೇಳಿ.
ಒಂದು ಸಮ ದಿನಚರಿ ಮತ್ತೆ ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಡೋ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ಏಳೋಕೆ ಒಂದು ನಿಗದಿ ಸಮಯ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡೋ ಒಂದು ಮನೆಗೆಲಸ. ಮಾರ್ಕೆಟ್ಗೆ, ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ಇಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯರ ಮನೆಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಡಿಗೆ. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನಲ್ಲ, ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನ ಹೊಗಳಿ. ನಿಧಾನವಾದ ಪ್ರಗತಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನೂ ನಿಜವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಅಂತಲೇ ಎಣಿಸಿ.
ಕುಟುಂಬ ಸೆಷನ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಂಡವನ್ನ ಕೇಳಿ. ಅವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕುಟುಂಬ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನ ಬಗೆಹರಿಸೋಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡೋಕೆ ಕೂಡ ಅವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದ ಹಂತ ಮತ್ತೆ ಬರೋ (ಮರುಕಳಿಕೆ) ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗೋದನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಅಂತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸ್ತವೆ.
ಮನೋವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ಔಷಧಿಗಳು ಆರೈಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಅವನ್ನ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ರೆ, ಈ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರೋ ಸಾಧ್ಯತೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇರಬಹುದು. ಔಷಧಿಯನ್ನ ನಿಲ್ಲಿಸೋ ಬದ್ಲು ಇಲ್ಲಾ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕೊಡೋ ಬದ್ಲು, ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇದ್ರೂ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ.
ಈ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ, ಮನೋವೈದ್ಯರು ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಔಷಧಿಗಳನ್ನ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಅವು ಈ ಅನುಭವಗಳನ್ನ ತಣ್ಣಗೆ ಮಾಡ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಮತ್ತೆ ಬರದ ಹಾಗೆ ದೂರ ಇಡೋಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಮಾತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಬರ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೊಡೋ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಆಗಿ ಬರ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದೇ ಇಷ್ಟ. ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಔಷಧಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ರೆ, ಕಷ್ಟದ ಹಂತ ಮತ್ತೆ ಬರೋ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತೆ.
ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಬರಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗೋದು, ಮಂಪರು ಇಲ್ಲಾ ನಿಧಾನ ಅನ್ನಿಸೋದು, ನಡುಕ, ಚಡಪಡಿಕೆ, ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ ಇರಬಹುದು. ತಂಡ ಆಗಾಗ ತೂಕವನ್ನ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನ ನೋಡ್ತಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ತಡ್ಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಕಷ್ಟ ಆದ್ರೆ, ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದೋ ಬೇರೆ ಔಷಧಿ ಇರಬಹುದು.
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆದ ಹಾಗೆ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಔಷಧಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡೋಣ ಅಂತ ಬಹಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಕೆಲವರು ಅದನ್ನ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಊಟದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಬರ್ತವೆ. ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ರೆ ಈ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜೊತೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಔಷಧಿಯನ್ನ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕೊಡೋ ಬದ್ಲು, ಆ ಚಿಂತೆಯನ್ನ ತಂಡದ ಹತ್ರ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್, ಇಲ್ಲಾ ಬೇರೆ ಒಂದು ಔಷಧಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಗೆಹರಿಸಬಹುದು.
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರು ನೀವು, ಮತ್ತೆ ನೀವು ನೋಡೋದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡೋ ತಂಡಕ್ಕೆ ಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಇವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವ್ರ ಮಾತಿಗೆ ಜಾಗ, ನಂಬಿಕೆಯ ಒಬ್ಬ ಆಸರೆಯವರನ್ನ ಆರಿಸ್ಕೊಳ್ಳೋದು, ಮತ್ತೆ ಮುಂಚೆನೇ ಯೋಜನೆ ಮಾಡೋದು, ಇವು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಗೊತ್ತಿದ್ರೆ, ತಂಡವನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಸುತ್ತುದಾರಿ ಹಿಡಿಯದೆ, ತಂಡದ ಜೊತೆನೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋಕೆ ಸಹಾಯ ಆಗುತ್ತೆ.
ಡಾಕ್ಟರ್ ಸಣ್ಣ ಭೇಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡೋ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಿತ್ರವನ್ನ ನೀವು ಪ್ರತಿ ದಿನ ನೋಡ್ತೀರಿ. ನಿದ್ದೆ, ಮೂಡ್, ಮತ್ತೆ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಆಗೋ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನ ಬರ್ದಿಡಿ, ಮತ್ತೆ ಆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನ ಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೋಗಿ. ಬೇಕಿದ್ರೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಮೀಟಿಂಗ್ ಕೇಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಷಯ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿಯೋ ಹಕ್ಕು (ಗೌಪ್ಯತೆ) ಇದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ತಂಡ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಹಂಚ್ಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಅವ್ರು ಹೆಸರಿಸಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ (ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ) ಆಗಿದ್ರೆ, ಸಹಾಯ ಮಾಡೋಕೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕಾದ್ದನ್ನ ತಂಡ ಹಂಚ್ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ರೂ ನೀವು ಗಮನಿಸಿದ್ದನ್ನ ನೀವು ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೇಳಬಹುದು. ವಿಷಯ ಹೇಗೆ ಹಂಚ್ಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ತಂಡಗಳು ಬೇಗನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಮತ್ತೆ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೇ ಇದ್ರೂ ಅದನ್ನ ಹಂಚ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡಬೇಕು ಅಂತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಕೇಳ್ತವೆ.
ಭಾರತದ Mental Healthcare Act 2017 (ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯಿದೆ), ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರೋ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಕೊಡುತ್ತೆ. ಅವ್ರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಗೌರವಿಸೋದು ಒಳ್ಳೆಯ ಆರೈಕೆಯ ಭಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಅವ್ರ ಬಗ್ಗೆ ಭಯ ಆಗ್ತಿರೋವಾಗ ಇದು ಕಷ್ಟ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಕಾನೂನು ಅವ್ರ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನ ಮತ್ತೆ ಅವ್ರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇಡೋಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೆ, ಮತ್ತೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಅಂತ ತಂಡ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವ್ರ ಮಾತು.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ತಿಳ್ಕೊಂಡು ಅವ್ರು ಕೊಡೋ ಒಪ್ಪಿಗೆ (ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಸಮ್ಮತಿ) ಬೇಕು. ಅವ್ರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹುಷಾರಿಲ್ಲದೆ, ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಆಗದಿದ್ರೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಕ್ಷಣೆಗಳ ಜೊತೆ, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯೋ ಆರೈಕೆಗೆ ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತೆ. ಅವ್ರು, ಇಲ್ಲಾ ಅವ್ರು ಹೆಸರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅದನ್ನ ಮತ್ತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಂತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನ (Mental Health Review Board) ಕೇಳಬಹುದು.
ಘನತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಹಿತಿ.
ಅವ್ರಿಗೆ ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕೋ ಹಕ್ಕು, ತಮ್ಮ ವಿಷಯ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿಯೋ ಹಕ್ಕು, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗೋ ಸರಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳ್ಕೊಳ್ಳೋ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.
ಅವ್ರು ಹೆಸರಿಸಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ.
ತಮ್ಮ ಆರೈಕೆಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ಆಗೋಕೆ, ಅವ್ರು ನಂಬಿಕೆಯ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಆಮೇಲೆ ಇದನ್ನ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅವ್ರು ಯಾರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ, ಕಾನೂನು ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನ ಪಾಲಿಸುತ್ತೆ: ಮೊದ್ಲು ಅವ್ರು ಮುಂಚೆನೇ ಬರ್ದಿಟ್ಟ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ (ಮುಂಗಡ ನಿರ್ದೇಶನ) ಹೆಸರಿಸಿರೋ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಆಮೇಲೆ ಒಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿ, ಆಮೇಲೆ ಅವ್ರ ಜೊತೆ ವಾಸ ಇರೋ ಒಬ್ಬ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರು, ಆಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಮಂಡಳಿ ನೇಮಿಸೋ ಒಬ್ಬರು.
ಮುಂಚೆನೇ ಬರ್ದಿಡೋ ಸೂಚನೆ (ಮುಂಗಡ ನಿರ್ದೇಶನ).
ಹುಷಾರಾಗಿ ಇರೋವಾಗ, ತಮ್ಮನ್ನ ಹೇಗೆ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೇಗೆ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಮತ್ತೆ ಯಾರು ತಮಗೆ ಆಸರೆ ಆಗಬೇಕು ಅಂತ ಅವ್ರು ಬರ್ದಿಡಬಹುದು. ಅವ್ರು ತಾವೇ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡೋಕೆ ಆಗದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನ ಬಳಸ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಹುಷಾರಾಗಿ ಇರೋ ಯಾವ ಹೊತ್ತಲ್ಲಾದ್ರೂ ಅವ್ರು ಇದನ್ನ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
ಒಂದು ಶಾಂತ ದಿನ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರನ್ನ ಕೇಳಿ: ಮತ್ತೆ ಕಷ್ಟ ಆದ್ರೆ, ನಿನಗೆ ಏನು ಬೇಕು, ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕ ಯಾರು ಇರಬೇಕು ಅಂತ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟ? ಅವ್ರ ಉತ್ತರಗಳನ್ನ ಬರ್ದಿಡಿ. ಆಮೇಲೆ ಮುಂಗಡ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡೋದರ ಬಗ್ಗೆ, ಇಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನ ಹೆಸರಿಸೋದರ ಬಗ್ಗೆ ತಂಡವನ್ನ ಕೇಳಿ. ಇದು ಒಂದು ಸರಳ ಸಾರಾಂಶ, ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಅಲ್ಲ. ವಿವರಗಳನ್ನ ತಂಡ, ಇಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬ ವಕೀಲರು, ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಬ್ಬರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡೋದು ನಿಮ್ಮನ್ನ ಸವೆಸಿಬಿಡಬಹುದು. ಸುಸ್ತು, ಚಿಂತೆ, ಸಿಟ್ಟು, ಅಪರಾಧಿ ಭಾವನೆ, ಮತ್ತೆ ದುಃಖ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಹೊತ್ತ ಭಾರದ ತೂಕ, ದುರ್ಬಲತೆ ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮನ್ನ ನೀವು ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಆರೈಕೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತೆ ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮದೇ ಆಸರೆ ಸಿಗಬೇಕು.
ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಬಾಯ್ಬಿಟ್ಟು ಹೇಳೋ ಒಂದು ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಬೇರೆ ತರದ ಅನುಭವಗಳು ಇರೋ ಒಬ್ಬರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡೋದು ಭಾರ. ಆರೈಕೆಯ ಒತ್ತಡ ಯಾವ ಕುಟುಂಬವನ್ನಾದ್ರೂ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ನೆಂಟರ ಗುಸುಗುಸು ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ನೀವು ಎದುರಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆ ಆಗಬಹುದು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಒತ್ತಡದ ಗುರ್ತುಗಳನ್ನ ಗಮನಿಸಿ: ತುಂಡು ತುಂಡಾದ ನಿದ್ದೆ, ಬೇಗ ಬರೋ ಸಿಟ್ಟು, ಒಳಗೊಳಗೇ ಹೆದರಿಕೆ, ಇಲ್ಲಾ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸದೇ ಮರಗಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ ಇರೋದು.
ಒಂದು ಉದ್ದದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೀವು ಒಬ್ಬರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡ್ತಾನೇ, ನಿಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಬದುಕು, ಒಂದು ಹೆಸರು, ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಾರಿ ಉಳಿಸ್ಕೊಬಹುದು.
ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ನಿಮ್ಮ ಗೆಳೆಯರು, ನಿಮ್ಮ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ, ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಇವು ಆಮೇಲೆ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳೋ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮನ್ನ ನೀವು ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಆರೈಕೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗ, ಅದನ್ನ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಸಿಗೋ ಬಹುಮಾನ ಅಲ್ಲ. ಭಾರವನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮಧ್ಯೆ ಹಂಚಿ, ದೂರ ಉಳಿಯೋ ಅತ್ತೆ ಮಾವನ ಕಡೆಯವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮಂಥ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸಿಗೋ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಆಸರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಂಡವನ್ನ ಕೇಳಿ. ನಿಮ್ಮನ್ನ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡೋ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನ ಹಾಕ್ಕೊಳಿ. ಎಲ್ಲೆ ಹಾಕೋದು ಅಂದ್ರೆ ಕೈಬಿಡೋದಲ್ಲ. ಅದೇ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡೋದು.
ಇದನ್ನ ನೀವು ಒಬ್ಬರೇ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಹತ್ರ, ನೇರವಾಗಿ ಸೇರೋ ಇಲ್ಲಾ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ, ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಗುಂಪು (ಸಪೋರ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್) ಇದೆಯಾ ಅಂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡೋ ತಂಡವನ್ನ ಕೇಳಿ. ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಏನೂ ವಿವರಿಸೋ ಅಗತ್ಯನೇ ಇಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋ ಜನ ನಿಮಗೆ ಸಿಗಬಹುದು.
ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷ, ನನ್ನ ಮಗನನ್ನ ನಾನು ಒಬ್ಬಳೇ ಹೊರಬೇಕು ಅಂತ ಅಂದ್ಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಸಲ ಬೇರೆಯವರ ಮುಂದೆ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟೆ. ನಾನು ಏನು ತಪ್ಪು ಮಾಡ್ದೆ ಅಂತ ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
ಸುನೀತಾ, ಅಮ್ಮ, 56
ನೆನಪಿಡಿ
ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ, ಇದನ್ನ ನೀವು ಗುಣ ಮಾಡೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ನೀವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಆ ಸಹಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನ ನೀವು ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳೋದೂ ಸೇರಿದೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿನೇ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲ, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮುಂದುವರಿಯೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡೋದು. ಭಾರ ಹಂಚ್ಕೊಳಿ, ನಿಮ್ಮದೇ ಬದುಕು ಉಳಿಸ್ಕೊಳಿ, ಮತ್ತೆ ಉದ್ದದ ನೋಟ ಇಟ್ಕೊಳಿ.
ಒಂದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬರೋಕೆ ಮುಂಚೆ, ಹಿನ್ನಡೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಗುರ್ತುಗಳನ್ನ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರೋ ಹಾಗೆ, ಒಂದು ಶಾಂತ ದಿನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂತು ಒಂದು ಸರಳ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ. ಅವ್ರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಇಲ್ಲಾ ಯಾರದ್ದೇ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವತ್ತಾದ್ರೂ ನಿಮಗೆ ಭಯ ಆದ್ರೆ, ತಕ್ಷಣ ಸಹಾಯ ಪಡೀರಿ. Tele-MANAS, ಸರ್ಕಾರದ ಉಚಿತ ಸಹಾಯವಾಣಿ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದ್ರೂ ಇರುತ್ತೆ. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 112 ಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ.
ಹಳೇ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರೋದು, ಇಲ್ಲಾ ಕುಡಿತ ಇಲ್ಲಾ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಬಳಕೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತುಂಬಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆಗೋದು, ಇಂಥ ಗುರ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಷ್ಟದ ಹಂತ ಮತ್ತೆ ಬರ್ತಿದೆ ಅಂತ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ದೆ ಸಾಲದೇ ಇರೋದು ಮತ್ತೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಕೂಡ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಹಂತವನ್ನ (ಎಪಿಸೋಡ್) ಶುರು ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವ್ರದೇ ಆದ ಮೊದಲ ಗುರ್ತುಗಳು ಇರ್ತವೆ. ಹೋದ ಸಲದಿಂದ ನಿಮ್ಮಿಬ್ರಿಗೂ ಅವು ಈಗಾಗ್ಲೇ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು.
ಎಲ್ಲಾ ಶಾಂತವಾಗಿರೋವಾಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ. ಮೊದಲ ಗುರ್ತುಗಳು, ಯಾವುದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೆ, ತಂಡದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಏನು ಬೇಕು, ಇವನ್ನ ಬರ್ದಿಡಿ. ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಯೋಜನೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾದ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತೆ. ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಕೊಳಿ. ಬದುಕು ಮುಗಿಸ್ಕೊಳ್ಳೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾತು ಬಂದ್ರೂ, ಮುಂದಿನ ಭೇಟಿಯವರೆಗೆ ಕಾಯದೆ, ಈಗಲೇ ಸಹಾಯ ಬೇಕು.
ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಲೇ ನಿಮಗೆ ಚಿಂತೆ ಆಗ್ತಿದ್ರೆ
ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರು ಬದುಕು ಮುಗಿಸ್ಕೊಳ್ಳೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದ್ರೆ, ಅದನ್ನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತಗೊಳಿ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳೋದ್ರಿಂದ ಆ ಯೋಚನೆ ಅವ್ರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲ್ಲ ಅಂತ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತೆ. ಅವ್ರ ಜೊತೆನೇ ಇರಿ, ತಮಗೆ ನೋವು ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಸಿಗೋದನ್ನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಣ ಸಹಾಯ ಪಡೀರಿ. ಸರ್ಕಾರದ ಉಚಿತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ Tele-MANAS ಗೆ 14416 ನಲ್ಲಿ, ಹಗಲು ಇರಲಿ ರಾತ್ರಿ ಇರಲಿ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದ್ರೂ ಕಾಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಯಾರಾದ್ರೂ ತಕ್ಷಣದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿರಿ, ಶಾಂತವಾಗಿರಿ, ಮತ್ತೆ 112 ಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ. ಕೆಳಗೆ ಲಿಂಕ್ ಕೊಟ್ಟಿರೋ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಕಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾದ ಇನ್ನೂ ಜನ ಇದಾರೆ.
ಇವತ್ತು, ಹಿಂದೆ ನೀವು ನೋಡಿದ ಒಂದು ಮೊದಲ ಗುರ್ತು, ತಂಡದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕಾಲ್ ಮಾಡೋ ಒಬ್ಬರು, ಮತ್ತೆ 14416 ನಂಬರ್, ಇವನ್ನ ಬರ್ದಿಡಿ. ಅದನ್ನ ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಸಿಗೋ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡಿ. ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಒಳಗೆ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡೋದಕ್ಕಿಂತ, ಶಾಂತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡೋದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ.
ಈ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ
ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ರೋಗನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ.