पालकांसाठी मार्गदर्शक
दारू आणि नशेचा वापरतुमचं मूल, दारू आणि नशा
ज्यांचं किशोरवयीन मूल दारू पितंय, व्हेप ओढतंय किंवा नशा करतंय, अशा पालकांसाठी एक प्रेमळ, साधं मार्गदर्शक: छापे, ओरडणं किंवा लाज आणण्याऐवजी घरात करून पाहायची शांत, स्थिर पावलं.
एकदा करून पाहणं, की एक साचा?
तुमचं किशोरवयीन मूल दारू पितंय, व्हेप ओढतंय किंवा नशेचे पदार्थ घेतंय, हे तुम्हाला कळलं असेल किंवा तशी शंका येत असेल, तर ती भीती खरी आहे. तुम्ही वाईट पालक नाही, आणि हा गोष्टीचा शेवट नाही. एक श्वास घ्या: सुरुवात एका शांत पुढच्या पावलानं करायची.
कदाचित तुम्हाला शाळेच्या बॅगेत व्हेप सापडला असेल. कदाचित जॅकेटला धुराचा वास येत असेल, किंवा तुमच्या पर्समधून पैसे गायब झाले असतील. कदाचित शिक्षकांचा फोन आला असेल, किंवा एखाद्या चुलत भावंडानं सांगितलं असेल. तुमचं मन बहुधा थेट सगळ्यात वाईट विचाराकडे गेलं असेल.
एकदा करून पाहणं म्हणजे सवय नव्हे.
दारू किंवा नशा जास्त वेळा होऊ लागली, एकट्यानं होऊ लागली, किंवा ताण किंवा दुःख सहन करण्यासाठी होऊ लागली, तर लक्ष ठेवा. घसरलेले मार्क, नवी गुपितं, गायब होणारे पैसे आणि सुटलेले मित्र, यांमुळं चित्र अधिक स्पष्ट होतं. एक संध्याकाळ ही काळजीची गोष्ट असते; वाढत जाणाऱ्या साच्यासाठी मात्र मदत लागते.
नशा अशी पकड घेते, तेव्हा लोक त्याला व्यसन म्हणतात. तुमच्या मुलाच्या बाबतीत ते लागू होतं की नाही, हे फक्त डॉक्टरच सांगू शकतात. ही पुस्तिका तुमच्या मुलावर ते लेबल लावत नाही. ती तुम्हाला स्पष्टपणे पाहायला आणि शांतपणे प्रतिसाद द्यायला मदत करेल.
वयालाही महत्त्व आहे. अमेरिकेतल्या प्रौढांच्या एका मोठ्या सर्वेक्षणात असं दिसून आलं, की ज्यांनी कमी वयात दारू प्यायला सुरुवात केली, त्यांना पुढे दारूची गंभीर समस्या होण्याची शक्यता जास्त होती.
अनिताचा मुलगा कबीर 16 वर्षांचा आहे आणि पुण्यात अकरावीत शिकतो. एका संध्याकाळी तिला त्याच्या शाळेच्या बॅगेत एक व्हेप सापडला. त्याच्या जॅकेटला कसलातरी गोडसर, धुरकट वास येत होता. तिच्या नवऱ्याला अख्खी खोली धुंडाळायची होती आणि त्याचा फोन काढून घ्यायचा होता. तिच्या सासूबाई म्हणाल्या, "कुणाला काही सांगू नकोस. लोक काय म्हणतील?" अनिता रात्रभर जागी राहिली, रागावलेली आणि घाबरलेली, आपलं कुठं चुकलं याचा विचार करत.
तिचं काहीच चुकलं नव्हतं. तिला काय सापडलं, यापेक्षा ती आता पुढे काय करते, हे जास्त महत्त्वाचं आहे. मध्यरात्री टाकलेल्या छाप्यातून कबीर कदाचित अजून चांगलं लपवायला शिकेल. दुसऱ्या दिवशी शांतपणे केलेलं बोलणं त्याला तिच्याशी बोलत ठेवू शकेल.
तुमचं मूल आजारी किंवा धोक्यात नसेल, तर आजच रात्री काहीतरी करायची गरज नाही. तुम्ही शांत झालात आणि तुमचं मूल नशेत नाही, अशी वेळ येईपर्यंत थांबा. काही दिवस फक्त निरीक्षण करा. तुमचं मूल कधी सहज आणि आनंदी असतं, आणि गोष्टी कधी बिघडतात? तुम्ही अजून काहीही ठीक करत नाही आहात. तुम्ही हा साचा समजून घेत आहात.
वाढणारा मेंदू, सहज लागणारी ओढ
तुमचं मूल अजून वाढतंय, आणि लहान वयात सुरुवात केली तर धोका जास्त असतो. पुन्हा पुन्हा घेतल्यानं ही ओढ खूप तीव्र होऊ शकते, आणि ती आवरणं कठीण जाऊ शकतं. हा वाईट स्वभाव नाही, आणि हे वाईट संगोपनही नाही.
पुन्हा पुन्हा घेतल्यानं, दारू किंवा एखादा नशेचा पदार्थ तुमच्या मुलाला आधी महत्त्वाच्या वाटणाऱ्या गोष्टींपेक्षाही जास्त महत्त्वाचा वाटू लागू शकतो. मग काही तरुण मुलांना तीव्र इच्छा (तल्लफ) जाणवते, आणि आपण किती घेतो यावरचा ताबा सुटतो. दोष द्यायला कुणी शोधू नका, या वागण्यामागची ओढ पाहा.
व्हेपबद्दलही स्पष्ट बोलायला हवं. ते छोटे असतात, त्यांना गोड वास असतो, आणि ते लपवणं सोपं असतं. सापडलेल्या व्हेपला इतर कुठल्याही गोष्टीइतकंच गांभीर्यानं घ्या.
दोष कुणाला द्यायचा हे विचारणं मी थांबवलं, आणि तो कशापासून पळतोय हे विचारायला सुरुवात केली.
अनिता, १६ वर्षांच्या कबीरची आई
स्वतःला विचारा, हा पदार्थ तुमच्या मुलासाठी नेमकं काय काम करतोय. कदाचित त्यामुळं मित्रांमध्ये मिसळायला मदत होत असेल. कदाचित परीक्षेचा ताण कमी होत असेल, झोप येत असेल, किंवा दुःख किंवा एकटेपणा बधिर होत असेल. तुम्हाला अजून न दिसणाऱ्या एखाद्या अडचणीवरचं ते उत्तर असू शकतं.
आपल्याकडच्या बऱ्याच घरांत निकाल पटकन येतो: वाईट संगत, जास्त मोकळीक, आई फारच मवाळ. ओरडणं, मारणं आणि चारचौघांत अपमान करणं म्हणजे परिस्थिती हातात घेणं, असं वाटू शकतं. ते बाजूला ठेवा, आणि त्याऐवजी शांत, ठाम आणि प्रेमळ राहणं निवडा. "लोक काय म्हणतील" या भीतीनं तुमच्या कुटुंबाला गप्प बसू देऊ नका.
अजून जाणून घ्यायचे असेल तर
याचा अर्थ नियमच नकोत असा अजिबात नाही. तुमच्या मुलाला मर्यादा लागतात, कदाचित आधीपेक्षा आत्ता जास्त. फरक आहे तो त्या कशा पाळता यात: शांत, स्पष्ट आणि आधीच माहीत असलेल्या, रागीट आणि अचानक नव्हे. पुढचा भाग तुम्हाला ते कसं करायचं ते दाखवेल.
पुढच्या वेळी "तो मला विरोध करायला हे मुद्दाम करतोय" असा विचार आला, तर दुसरं वाक्य म्हणून पाहा: "काहीतरी त्याला ओढतंय, आणि त्याला माझी स्थिर साथ हवी आहे." तुमचं स्वतःचं शरीर जरा सैल होतंय का ते बघा. शांत असलेला पालक हा मदतीचाच एक भाग आहे.
शांत बोलणं, आणि टिकणारे नियम
छापा, उपदेश आणि धमकी टाळा. त्याऐवजी हे करून पाहा: मूल नशेत नसतानाच्या वेळी शांत बोलणं, गोष्टी नीट चालल्या की माया, आणि मोजके स्पष्ट नियम, जे तुम्ही दर वेळी पाळता.
कुटुंबांसाठी तयार केलेल्या एका पद्धतीचं नाव आहे CRAFT, म्हणजे Community Reinforcement and Family Training. ती पालकांसोबत काम करते, म्हणजे मदत नाकारणाऱ्या तरुण मुलाला ते उपचारापर्यंत आणू शकतील. 42 कुटुंबांच्या एका छोट्या अभ्यासात, साधारण 10 पैकी 7 पालकांनी आपल्या किशोरवयीन मुलाला उपचारापर्यंत आणलं, आणि पालकांचा स्वतःचा त्रासही कमी झाला.
- शांत असताना बोला: मूल नशेत नसताना, एक शांत क्षण निवडा, आणि त्याच्या चुकांबद्दल नाही, तुमच्या काळजीबद्दल बोला.
- चांगलं टिपा: ज्या दिवशी ते घेत नाही, त्या दिवसांचं कौतुक करा आणि ते दिवस आनंदानं घालवा.
- टिकणारे नियम: मोजके स्पष्ट नियम, आणि दर वेळी तोच छोटा परिणाम.
- चुका झाकणं थांबवा: त्याच्यासाठी सारवासारव करू नका, म्हणजे अडचणीचे परिणाम त्याला स्वतः जाणवतील.
शब्दांना महत्त्व आहे. स्वतःच्या काळजीतून बोला: "माझं तुझ्यावर प्रेम आहे, आणि दारूबद्दल मला भीती वाटते." बोलणं छोटं ठेवा आणि एकाच गोष्टीबद्दल ठेवा. "तू नेहमीच" आणि "तू कधीच नाही" हे शब्द टाळा. मग बोलण्यापेक्षा कितीतरी जास्त ऐका. तुमचं मूल दारू पिऊन किंवा नशेत घरी आलं, तर बोलणं थोडक्यात आणि सुरक्षित ठेवा, आणि दुसऱ्या दिवशी बोला.
नियम मोजके आणि स्पष्ट ठेवा, आणि अडचण येण्याआधीच ते ठरवा. दोन्ही पालकांनी सारख्याच नियमांच्या मागे उभं राहायला हवं, नाहीतर किशोरवयीन मूल ती फट शोधून काढतं. प्रत्येक नियमाला एक छोटा, न्याय्य परिणाम जोडा, जसं की घरी परतायची वेळ लवकर करणं, किंवा आठवडाभर स्कूटर नाही. मग तो शांतपणे, अगदी दर वेळी पाळा.
कधीच न पाळल्या जाणाऱ्या मोठ्या परिणामापेक्षा, तुम्ही नेहमी पाळाल असा छोटा परिणाम निवडा. त्याची खोली गुपचूप तपासणं किंवा प्रत्येक मेसेज वाचणं टाळा. सुरक्षेसाठी कधी तपासायची गरज पडलीच, तर ते उघडपणे सांगा आणि का ते सांगा. मारणं, कोंडून ठेवणं, किंवा जेवण न देणं, हे कधीच करू नका.
अजून जाणून घ्यायचे असेल तर
सुरुवातीला एक-दोन पावलं निवडा. कौतुक करायला काहीच खर्च येत नाही, आणि थकल्यावर तेच सगळ्यात आधी सुटतं. प्रत्येक सुधारणेमागे अनेक चांगले क्षण टिपायचं ठरवा. तुमचं मूल तरुण प्रौढ असेल, तर गोष्टी थोड्या बदलतात. ते स्वतःचे निर्णय घेतात, आणि त्यांच्या खाजगीपणाला जास्त महत्त्व असतं. तरीही तुम्ही तुमच्या घराचे नियम ठरवू शकता, आणि ही पावलं तरीही लागू पडतात.
लक्षात ठेवा
फक्त शेवटच्या ध्येयाचं नाही, तर नशेशिवाय गेलेल्या वेळेचं कौतुक करा. "आज रात्री जेवताना तुझी सोबत खरंच छान वाटली" असं म्हणा, आणि दारूबद्दलचा अजून एक उपदेश टाळा.
या आठवड्यात, तुमचं मूल नशेत नसेल अशी एक शांत संध्याकाळ शोधा. त्याबद्दल एक प्रेमळ, नेमकी गोष्ट सांगा, आणि अडचणीबद्दल काहीही बोलू नका. हे तुम्हा दोघांनाही किती वेगळं वाटतं ते पाहा.
गांजा आणि तरुण मन
कॅनबिसला, ज्याला गांजा, चरस, भांग किंवा वीड असंही म्हणतात, अनेकदा निरुपद्रवी म्हटलं जातं, पण तो धोक्याशिवाय नाही. किशोरवयातल्या वापराचा संबंध पुढे मन उदास राहण्याशी दिसतो, आणि जास्त वापराचा संबंध गंभीर मानसिक आजाराच्या जास्त धोक्याशी. याबद्दल शांतपणे बोला, आणि तुम्हाला जे दिसतं ते डॉक्टरांना सांगा.
बऱ्याच तरुण मुलांना वाटतं, गांजा नैसर्गिक आहे, म्हणजे सुरक्षितच असणार. होळीच्या दिवसांत भांग असते, त्यामुळं तो अजूनच साधा वाटू शकतो. पण तरुण मुलांचा अनेक वर्षं पाठपुरावा करणाऱ्या अभ्यासांमध्ये एक संबंध दिसून आला. एखाद्या एका किशोरवयीन मुलासाठी हा वाढलेला धोका मध्यम ते कमी असतो. गांजा घेतलेल्या किशोरवयीन मुलांचं मन तरुणपणी उदास राहण्याची, आणि जगावंसं न वाटण्याचे विचार येण्याची शक्यता जास्त होती. असं बोलणं तुम्ही कधी ऐकलंत, तर आत्ताच शेवटच्या भागाकडे वळा.
जास्त वापरात अजून एक धोका असतो. अभ्यासांत असं दिसतं की माणूस जितका जास्त गांजा घेतो, तितकी एका गंभीर मानसिक आजाराची शक्यता जास्त, ज्यात माणसाचा जे खरं आहे त्याच्याशी संपर्क तुटतो. तुमचं मूल जे खरं आहे त्यापासून दूर गेल्यासारखं वाटू लागलं, तर लवकरात लवकर डॉक्टरांना दाखवा.
कबीर क्लासमधल्या मित्रांसोबत गांजा ओढायला लागला होता, आता जवळजवळ रोज संध्याकाळी. तो म्हणायचा, त्यानं डोकं शांत होतं. अनिताच्या लक्षात आलं की तो उशिरापर्यंत झोपतो, क्लास बुडवतो, आणि निरुत्साही, कुठंतरी दूर हरवल्यासारखा वाटतो. ती ओरडली नाही. एका शांत रविवारी ती म्हणाली, "माझं तुझ्यावर प्रेम आहे, आणि मला काळजी वाटतेय. तुला आता कशातच मजा वाटत नाही." कबीर आधी रागावला. आठवड्याभरानं तो तिच्यासोबत फॅमिली डॉक्टरकडे जायला तयार झाला.
अजून जाणून घ्यायचे असेल तर
आरोग्याच्या इतर कुठल्याही धोक्याबद्दल बोलाल, तसंच गांजाबद्दल बोला. तुम्हाला जे माहीत आहे ते सांगा, त्याला काय वाटतं ते विचारा, आणि ऐका. "तू तुझं आयुष्य बरबाद करशील" हे अतिशयोक्ती वाटू शकतं. "मला तुझ्या झोपेची आणि मूडची काळजी वाटते" यात काळजी दिसते. तुमच्या मुलाचं मन आधीपासूनच उदास राहत असेल, खूप चिंता वाटत असेल किंवा वेगळे अनुभव येत असतील, किंवा असा आजार कुटुंबात असेल, तर डॉक्टरांना सांगा.
बोलण्याआधी, तुम्ही खरंच काय पाहिलंय ते लिहून काढा: झोप, मूड, मार्क, मित्र, पैसे. अंदाज नको, जे खरंच दिसलं तेच. जे दिसलं ते शांतपणे सांगणं सोपं जातं, आणि डॉक्टरांनाही तेच हवं असेल.
तुम्ही कमी पडत नाही आहात
तुमचं मूल नशा करतंय हे कळणं भीतीदायक आणि थकवणारं असतं. तुम्ही वाहत असलेला अपराधीपणा आणि भीती खरी आहे. हे तुम्ही घडवलं नाही, तुम्ही एकट्यानं ते बरं करू शकत नाही, आणि तुम्ही मदत करू शकता. स्वतःची काळजी घेणं हा मदत करण्याचाच एक भाग आहे.
तुमची स्वतःची झोप बिघडू शकते. रात्री 2 वाजता दाराचा आवाज ऐकत तुम्ही जागे राहू शकता. तुम्ही पर्समधले पैसे मोजत असाल, किंवा प्रत्येक भांडण मनात पुन्हा पुन्हा आठवत असाल. हा कमकुवतपणा नाही. ताणाखाली प्रेम असंच दिसतं.
हे तीन मुद्दे धरून ठेवा. हे तुम्ही घडवलं नाही. तुम्ही एकट्यानं ते बरं करू शकत नाही. तुम्ही मदत करू शकता, आणि तुम्ही पूर्ण थकून गेलेले नसता तेव्हा सगळ्यात चांगली मदत करता. स्थिर पालक हा मदतीचाच भाग आहे, वरून जोडलेली जास्तीची गोष्ट नाही.
एकत्र कुटुंबात हा दबाव कितीतरी पटींनी वाढू शकतो. नातेवाईक तुमच्या संगोपनाला किंवा तुमच्या मुलाच्या मित्रांना दोष देऊ शकतात. काही म्हणतील मारून सुधरवा, तर काही म्हणतील गप्प बसा. प्रत्येक वाद तुम्हीच जिंकायला हवा असं नाही. एक छोटं, ठाम वाक्य मदत करतं: "आम्ही यावर काम करतोय, आणि एक डॉक्टर आम्हाला मदत करत आहेत."
आधी तुमच्या जोडीदाराशी, मुलांपासून दूर बोला, म्हणजे तुम्ही दोघं एका आवाजात बोलाल. भावंडांच्याही लक्षात येतं. त्यांना साध्या शब्दांत सांगा की त्यांचं भावंड एका कठीण काळातून जातंय आणि त्याला मदत मिळतेय. त्यांना सांगा की हे दुरुस्त करणं, किंवा हे गुपित राखणं, हे त्यांचं काम नाही.
अजून जाणून घ्यायचे असेल तर
तुमच्या बाजूनं असणारी एक व्यक्ती शोधा: तुमचा जोडीदार, एखादी बहीण, एखादा मित्र, किंवा यातून गेलेले दुसरे एखादे पालक. सगळ्यात कठीण भाग त्यांच्याजवळ मोठ्यांदा बोला. तुमची स्वतःची झोप, मूड किंवा दारू पिणं घसरत असेल, तर स्वतःसाठीही डॉक्टरांना भेटा.
तुमच्या पाठीशी
ज्या रात्री तुम्हाला कळलं आणि तुम्ही असं काही बोललात ज्याचा आता पश्चात्ताप होतो, त्या रात्रीसाठी हे ऐका. एक कठीण रात्र वर्षानुवर्षांचं प्रेम पुसून टाकत नाही. आपल्या मुलाला मदत करायला अख्खी पुस्तिका वाचणारे पालक कमी पडत नाहीत. तुम्ही अजूनही त्याच्या बाजूनं आहात, आणि हेच सगळ्यात महत्त्वाचं आहे.
आज रात्री, पालक म्हणून आज तुम्ही चांगली केलेली एक गोष्ट सांगा. कदाचित तुम्ही एकदा शांत राहिलात. कदाचित उपदेश करण्याऐवजी तुम्ही ऐकलंत. झोपण्याआधी ते स्वतःला सांगा, आठवडाभर रोज रात्री.
मदत घेणं, आणि कधी लगेच कृती करायची
डॉक्टर तुमच्या मुलाला आणि तुमच्या कुटुंबाला मदत करू शकतात, म्हणून हे त्यांच्यापासून लपवू नका. काही खुणा म्हणजे आणीबाणी: लगेच 112 वर फोन करा. Tele-MANAS, 14416, ही मानसिक आरोग्यासाठीची मोफत हेल्पलाइन आहे, दिवसरात्र सुरू, तुमच्यासाठीही आणि तुमच्या मुलासाठीही.
तुमच्या विश्वासातल्या कुणापासून सुरुवात करा: तुमचे फॅमिली डॉक्टर, तुमच्या मुलाला पाहणारे मुलांचे डॉक्टर (बालरोगतज्ज्ञ), किंवा तरुण मुलांना पाहणारे मनाचे डॉक्टर (मानसोपचारतज्ज्ञ). लाजेपोटी दारू पिणं किंवा नशा त्यांच्यापासून लपवू नका. जे त्यांना सांगितलंच नाही, त्यात ते मदत करू शकत नाहीत, आणि त्यांनी हे आधी अनेकदा ऐकलेलं असतं. तुम्ही जे पाहिलंय त्याच्या नोंदी सोबत घेऊन जा.
चांगल्या मदतीत सहसा कुटुंबालाही सामील करून घेतलं जातं. दारूच्या अडचणींसाठी, इंग्लंडमधल्या मार्गदर्शक सूचना डॉक्टरांना कुटुंबाला सामील करून घ्यायला सांगतात. 10 ते 17 वर्षांच्या मुलांसाठी त्या एकट्याशी बोलून करायची थेरपी सुचवतात, किंवा जिथे इतर अडचणी असतील किंवा आधार कमी असेल तिथे कुटुंबासाठीचे कार्यक्रम. या मार्गदर्शक सूचना फक्त दारूबद्दल आहेत. झटपट बरं करण्याचं वचन देणाऱ्या, किंवा तरुण मुलांना कोंडून ठेवणाऱ्या कुठल्याही केंद्रापासून सावध राहा. आधी डॉक्टरांना विचारा, आणि कशालाही होकार देण्याआधी ते केंद्र स्वतः जाऊन पाहा.
अजून जाणून घ्यायचे असेल तर
तुमचं मूल 18 किंवा त्याहून मोठं असेल, तर डॉक्टर तुम्हाला काय सांगू शकतात हे त्यांना विचारा. तुम्ही जे पाहिलंय ते तुम्ही डॉक्टरांना तरीही सांगू शकता. तुम्ही तुमच्या मुलालाही, प्रेमानं आणि आदरानं, विचारू शकता की तुम्ही त्याच्या योजनेचा भाग होऊ शकता का.
सुरक्षेबद्दल एक गोष्ट. तुमचं मूल रोज खूप दारू पीत असेल, तर घरीच त्याला अचानक दारू बंद करायला लावू नका. एकदम थांबवल्यानं हातपाय थरथरू शकतात, आणि तीव्र परिस्थितीत गोंधळ उडू शकतो किंवा झटके (फिट) येऊ शकतात. डॉक्टर त्याला सुरक्षितपणे थांबायला मदत करू शकतात.
काही प्रसंगी वाट पाहता येत नाही. जास्त दारू किंवा नशेच्या पदार्थांमुळं शरीरात विषबाधा होऊ शकते. ही लक्षणं ओळखून ठेवा, आणि यापैकी कोणतंही दिसलं तर लगेच 112 वर फोन करा.
उठवता येत नाही.
तुमच्या आवाजाला किंवा स्पर्शाला ते जेमतेम प्रतिसाद देतात, किंवा अजिबातच देत नाहीत.
श्वास नीट वाटत नाही.
तो खूप मंद आहे, किंवा थांबल्यासारखा वाटतो.
झटका (फिट).
दारू पिणाऱ्या किंवा नशा करणाऱ्या, किंवा नुकतंच ते थांबवलेल्या माणसाचं शरीर झटके देतं किंवा ताठ होतं.
खूप गोंधळलेले किंवा बेचैन.
आपण कुठे आहोत ते त्यांना कळत नाही, नसलेल्या गोष्टी दिसतात, किंवा ते खूप बेचैन असतात.
मदत पोहोचेपर्यंत त्यांच्याजवळ राहा, आणि "झोपून उतरेल" म्हणून त्यांना कधीच एकटं सोडू नका. ते खूप गुंगीत असतील किंवा उठवता येत नसतील, तर त्यांना कुशीवर झोपवा, म्हणजे ते गुदमरणार नाहीत. ते इतक्या गुंगीत असताना त्यांना प्यायला काहीही देऊ नका.
तुमच्या मुलानं काय घेतलं असेल असं तुम्हाला वाटतं, ते डॉक्टरांना प्रामाणिकपणे सांगा. तुमच्या मुलावर उपचार करायला त्यांना ते लागतं, तुमच्या कुटुंबाबद्दल मत बनवायला नाही.
कधी कधी दारू किंवा नशेच्या खाली खोल दुःख दडलेलं असतं. तुमचं मूल मरण्याबद्दल, किंवा या जगात असावंसं न वाटण्याबद्दल बोललं, तर आत्ताच कृती करा. त्याच्यासोबत राहा, आणि स्वतःला इजा करण्यासाठी वापरता येतील अशा गोष्टी त्याला सहज हाताशी लागणार नाहीत, असं बघा. Tele-MANAS ला 14416 वर, कधीही फोन करा, किंवा आणीबाणीत 112 वर.
मग प्रेमानं पण सरळ विचारा की त्याला कसं वाटतंय. WHO चं मार्गदर्शन सांगतं की आत्महत्येबद्दल बोलल्यानं ती घडायला चालना मिळत नाही, आणि विचारल्यानं अनेकदा माणसाला हलकं वाटतं आणि आपल्याला समजून घेतलं गेलं असं वाटतं. मदत उपलब्ध आहे, तुमच्या मुलासाठीही आणि तुमच्यासाठीही.
लक्षात ठेवा
शंका असेल, तर ती आणीबाणी समजा. नंतर ठीक निघालेल्या मुलासाठी 112 वर फोन करणं ही कधीच चूक नसते. खात्री होण्याची वाट पाहणं ही चूक ठरू शकते.
आज नशेच्या पदार्थाकडे हात पुढे करणारं किशोरवयीन मूल, स्थिर कुटुंब आणि योग्य मदत मिळाली तर, यातून जाण्याचे दुसरे मार्ग शोधू शकतं, आणि यापलीकडे वाढू शकतं.
आज रात्रीच तुमच्या फोनमध्ये दोन नंबर सेव्ह करा: 112, आणि Tele-MANAS, 14416. त्यांच्या शेजारी, तुम्ही सगळ्यात आधी ज्या डॉक्टरांना फोन कराल त्यांचं नाव लिहा. म्हणजे कधी गरज पडण्याआधीच ते तयार असतील.
ही माहिती कुठून आहे
अधिक वाचनासाठी
हे मार्गदर्शक समजून घेण्यास मदत करते. हे निदान नाही. त्यासाठी डॉक्टरांना भेटा.