ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆರೋಗ್ಯ

ಮೊದ್ಲು ಇಷ್ಟ ಆಗ್ತಿದ್ದ ವಿಷಯಗಳು ಈಗ ಬರೀ ಖಾಲಿ ಅನಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ದೆ ಬರ್ದೆ ಇರಬಹುದು, ಇಲ್ಲ ದಿನಪೂರ್ತಿ ನಿದ್ದೆ ಬರಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಮೊದ್ಲು ಎದೆ ಬಿಗಿಯಾಗಬಹುದು, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಅಳು ಬರಬಹುದು, ಇಲ್ಲ ಪ್ರೀತಿ ಇರೋ ಜನರ ಮೇಲೇ ರೇಗಬಹುದು. ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೊಗೊಂಡ್ರೂ ಹೋಗ್ದೆ ಇರೋ ಸುಸ್ತು ಇರಬಹುದು. ಶಾಲೆ ನಡೀತಾನೇ ಇರತ್ತೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರ್ತಾನೇ ಇರತ್ತೆ, ಆದ್ರೆ ಒಳಗೆ ನೀನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಗ್ತಾ ಇರ್ತೀಯ.

ಈ ಭಾರ ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ತಪ್ಪೂ ಅಲ್ಲ, ಸೋಮಾರಿತನಾನೂ ಅಲ್ಲ. ಜ್ವರ ಬಂದಾಗ ದೇಹ ಹೇಗೆ ಆಗತ್ತೋ ಹಾಗೆ, ಇದು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರೋ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ: ಈ ಕಷ್ಟಗಳು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಲ್ಲೇ ಶುರು ಆಗ್ತಾವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೊಂದರೆ 14 ವರ್ಷ ಆಗೋ ಮೊದ್ಲೇ ಶುರು ಆಗತ್ತೆ, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಭಾಗ 18 ಆಗೋ ಮೊದ್ಲೇ ಶುರು ಆಗತ್ತೆ, ಅಂದ್ರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಈ ಶಾಲಾ ವಯಸ್ಸಲ್ಲೇ.

ಅದಕ್ಕೇ ಇದನ್ನ ಈಗ್ಲೇ ಗಮನಿಸೋದು ಮುಖ್ಯ. ಶಾಲೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಭಾರ ಆಗೋದು ನಿನ್ನ ಕಥೆ ಮುಗಿಯೋದು ಅಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಸೂಚನೆ, ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಕ್ಕೆ ಆಗತ್ತೆ.

ಆದಿತ್ಯ ಸುಮ್ನೆ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೊತ್ಕೊಂಡಿರೋದು ನಿಜ, ಅದನ್ನ ಸುಮ್ನೆ ಬಾಯಿ ಬಿಡ್ದೆ ಹೊತ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಅದನ್ನ ಇನ್ನೂ ಭಾರ ಮಾಡ್ತಿದೆ. ಮನಸ್ಸು ಭಾರ ಆಯ್ತು ಅಂದ್ರೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಅಲ್ಲ. ಜ್ವರ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ ಮೂಳೆ ಮುರಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಕಾಳಜಿ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ, ಕಾಳಜಿ ಬೇಡೋ ಏನೋ ಒಂದು ನಡೀತಿದೆ ಅಂತ ಅಷ್ಟೇ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಷ್ಟದ ದಿನ ಇರತ್ತೆ. ಪರೀಕ್ಷೆ ಭಯ, ಸ್ನೇಹಿತನ ಜೊತೆ ಜಗಳ, ಕೆಟ್ಟ ರಿಸಲ್ಟ್ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಬೇಜಾರು, ಇವೆಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇರೋದೇ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಕಳೆದೂ ಹೋಗತ್ತೆ. ಆಗಾಗ ಒತ್ತಡ ಅನಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಅಲ್ಲ.

ಹಾಗಿದ್ರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯ ಯಾವುದು, ಜಾಸ್ತಿ ಗಮನ ಬೇಕಾಗಿರೋದು ಯಾವುದು, ಅಂತ ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸೋದು? ಒಂದು ಒಳ್ಳೆ ಸೂಚನೆ ಅಂದ್ರೆ ಸಮಯ ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಬೇಜಾರು, ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲ ಖಾಲಿತನ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಉಳ್ಕೊಂಡು, ನಿನ್ನ ನಿದ್ದೆ, ಊಟ, ಸ್ನೇಹ ಇಲ್ಲ ಓದೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವನ್ನ ತಡೀಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರೆ, ಅದನ್ನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೊಗೊಳ್ಳೋಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಸೂಚನೆ. ಇದು ಸುಮ್ನೆ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡೋದು ಅಲ್ಲ. ಕಷ್ಟ ಒಬ್ಬನೇ ಹೊತ್ಕೊಳ್ಳೋಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಅದನ್ನ ಗಮನಿಸೋದು ಅಷ್ಟೇ.

ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಾದ್ರೂ ಒಂದು ಭಾಗ ನಿನ್ನ ನೀನೇ ನೋಯಿಸ್ಕೊಳ್ಳೋ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸ್ತಿದ್ರೆ, ಇಲ್ಲ ಜೀವನ ಮುಂದುವರಿಸಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಜಾಸ್ತಿ ಅನಿಸ್ತಿದ್ರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇವತ್ತೇ ಯಾರಾದ್ರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳು, ನಂಬಿಕೆ ಇರೋ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ, ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗೆ, ಇಲ್ಲ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್‌ಗೆ. ನಿನಗೆ ಈಗ್ಲೇ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಬೇಕು, ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ.

ಮೇಷ್ಟ್ರಿಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಕು ಅಂದ್ಕೊಂಡ್ರೇ ಹೊಟ್ಟೆ ಒಳಗೆ ಹಿಡ್ಕೊಂಡಂಗೆ ಆದ್ರೆ, ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಹಾಗಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಸುಮ್ನೆ ಇರ್ತೀರ ಅಂತ ಸಂಶೋಧಕರು ಯುವಜನರನ್ನ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅದೇ ಉತ್ತರಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಬರತ್ತೆ: ನಾಚಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಕೋಚ, ತಾವು ಭಾವಿಸ್ತಿರೋದು ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆನಾ ಅಲ್ವಾ ಅನ್ನೋ ಗೊಂದಲ, ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನ ತಾವೊಬ್ಬರೇ ನಿಭಾಯಿಸ್ಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಆಸೆ. ಆ ಭಾವನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದ್ರೆ ಅವೇ, ಸದ್ದಿಲ್ದೆ, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನ ಮುಂದುವರಿಯೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡತ್ತೆ.

ಅದೇ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ಆಶಾದಾಯಕ ಭಾಗ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನಂಬಿಕೆ ಇರೋ ಯಾರಾದ್ರೂ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ರೆ, ಮೊದಲ ಸಲ ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅನುಭವ ಒಳ್ಳೇದಾಗಿದ್ರೆ, ಹೇಳೋದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ ಆಗತ್ತೆ ಅಂತ ಯುವಜನರೇ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಮಾತುಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಆದ್ರೆ ಅದೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನ ಬದಲಿಸೋ ಮಾತುಕತೆ ಆಗತ್ತೆ.

ನಿನಗೆ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಪದಗಳೇ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸರಳವಾಗಿ ಇಟ್ಕೊ: "ಈಗೀಗ ನಂಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಜಾರಾಗ್ತಿದೆ, ಏನ್ ಮಾಡ್ಬೇಕು ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗ್ತಿಲ್ಲ." ನಂಬಿಕೆ ಇರೋ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಇಲ್ಲ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಮುಂದಿಂದು ನೋಡ್ಕೊಳ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನ ಒಳಗೇ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳಿ, ಜನ ಏನ್ ಹೇಳ್ತಾರೆ, ಅಂತ ಕಲಿಸ್ತಾರೆ. ಆದ್ರೆ ಒಬ್ಬ ಸುರಕ್ಷಿತ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಹೇಳೋದು ಅಂದ್ರೆ ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೇಳೋದು ಅಲ್ಲ. ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗಕ್ಕೆ ಇಡೋ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ.

ನಾವು ಅಂದ್ಕೊಳ್ಳೋಕಿಂತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಜಾಸ್ತಿ ಮುಖ್ಯ. ಯುವಜನರು ಆಗಾಗ ಯಾವ ದೊಡ್ಡವರಿಗಿಂತ ಮೊದ್ಲು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕಡೆ ತಿರುಗ್ತಾರೆ, ಸ್ನೇಹಿತನ ಕೆಲ್ಸ ಏನನ್ನೂ ಸರಿಮಾಡೋದೂ ಅಲ್ಲ ರೋಗ ಗುರುತಿಸೋದೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇಳ್ಸ್ಕೊಳ್ಳೋದು, ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿರೋದು, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡವರ ಇಲ್ಲ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಬಳಿ ತಲುಪೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡೋದು. ನೀನು ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆ ಸ್ನೇಹಿತ ಆಗಿರಬೇಕಷ್ಟೇ, ಅದು ಹೇಗೆ ಅಂತ ನಿಂಗೆ ಈಗಾಗ್ಲೇ ಗೊತ್ತು.

ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ತಾನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೀನಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೆ, ಇಲ್ಲ ಅವರು ದೂರ ಸರೀತಿರೋದು, ಸುಮ್ನಾಗಿರೋದು, ಇಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾ ಮುಗ್ದೋಯ್ತು ಅನ್ನೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣ್ತಿರೋದನ್ನ ನೀನು ಗಮನಿಸಿದ್ರೆ, ಬರೀ ಜೊತೆ ಇರೋದ್ರಿಂದಾನೇ ನೀನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಬೇಗ ಸರಿಮಾಡೋ ಗಡಿಬಿಡಿ ಮಾಡ್ದೆ ಕೇಳ್ಸ್ಕೊ. ಅದನ್ನ ನಗೆ ಆಡಿ ಹಗುರ ಮಾಡ್ಬೇಡ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಡ. ಮತ್ತೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ಒಳ್ಳೇತನದಿಂದ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ನಂಬಿಕೆ ಇರೋ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಹೇಳೋ ಹಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು, ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರೇ ಹೊತ್ಕೊಳ್ಳೋಕೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡವು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬೆಂಬಲ ಕೊಡಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡೋ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡತ್ತೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಇದೆ, ಅದೂ ಮುಖ್ಯ. ಸ್ನೇಹಿತನ ನೋವನ್ನ ಹೊತ್ಕೊಳ್ಳೋದು ನಿನ್ನ ಮೇಲೂ ಭಾರ ಆಗಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಅವರು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ರಹಸ್ಯ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳಿ ಅಂದ್ರೆ. ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ರೆ, ಅವರು ಬೇಡ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೂ, ನಂಬಿಕೆ ಇರೋ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಹೇಳಕ್ಕೆ ನಿಂಗೆ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅಂಥ ರಹಸ್ಯ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳೋದು ನಿನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾರಿಗಾದ್ರೂ ತುಂಬಾ ಭಾರ, ಹೇಳೋದು ದ್ರೋಹ ಅಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ಕೆಲಸ.

ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲ ಅಂದ್ರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೆಲ್ಸ ಅಲ್ಲ, ತಂಡದ ಪ್ರಯತ್ನ. ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯೋ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಡ ನಿಭಾಯಿಸೋದು, ಸಮಸ್ಯೆ ಬಿಡಿಸೋದು ಇಂಥ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನ ಕಲಿಸ್ತಾವೆ, ಜೊತೆಗೇ ಇಡೀ ಶಾಲೆಯನ್ನ ಸಹಾಯ ಕೇಳಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗ ಆಗಿ ಮಾಡ್ತಾವೆ. ಪೋಷಕರು, ಮೇಷ್ಟ್ರು, ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಎಳೆದ್ರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಇರೋಕಿಂತ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಡ್ಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರೋ ನಿಂಗೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆ ಸುದ್ದಿ. ಅಂದ್ರೆ ನೀನು ಒಬ್ಬರನ್ನ ಆಯ್ಕೊಂಡು, ಅವರೊಬ್ಬರೇ ಎಲ್ಲಾ ಸರಿಮಾಡ್ತಾರೆ ಅಂತ ಆಶಿಸ್ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತ ಇರಬಹುದು: ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ, ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಗ ಕೊಡೋ ಒಬ್ಬ ಮೇಷ್ಟ್ರು, ದಾರಿ ತೋರ್ಸೋ ಒಬ್ಬ ಕೌನ್ಸಿಲರ್. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗ ಹೊತ್ಕೊಳ್ತಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರನ್ನ ಒಳ್ಗೆ ಸೇರ್ಸ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಅಪಾಯ ಅನಿಸಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ದೂರೋ ಇಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಮಾತಿನ ಭಯ ಇದ್ರೆ. ಆ ಮೊದಲ ಕುಟುಂಬದ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ದಾರಿ ತೋರ್ಸಿದ್ರೆ ಒಳ್ಳೇದು, ಆಗ ಅದು ಬೈಗುಳಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋದ್ರಿಂದ ಶುರು ಆಗತ್ತೆ. ಮತ್ತೆ ಈ ನಿಭಾಯಿಸೋ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನ ಕಲಿಸೋ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡತ್ತೆ: ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಠಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಜಾರು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತೆ ಸಣ್ಣದಾದ್ರೂ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಯ್ತು.

ಸಹಾಯ ಪಡ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಸೋಲಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ: ಅದು ಜಾಣ, ಧೈರ್ಯದ ಕೆಲ್ಸ, ಅದು ಫಲಿಸತ್ತೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸೋ ದಾರಿಗಳನ್ನ ಕಲಿಯೋದ್ರಿಂದ ನಿಂಗೆ ನಿಜವಾದ ಮುಂದೆಸರಿತ ಸಿಗತ್ತೆ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪರಿಹಾರ ಅಲ್ಲ, ಆದ್ರೆ ನಿಜವಾದ ಒಂದು. ಕಷ್ಟ ಇರೋದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಮಾತ್ರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಂದ್ಕೊಳ್ಳೋಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಪಡೋ ಬಹಳ ಜನ ಯಾವ ಸಹಾಯಾನೂ ತಲುಪೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ, ಬಾಧಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಇಲ್ಲ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೇನೂ ಸಿಗ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲ, ಜನ ಸುಮ್ನೆ ಇರಕ್ಕೆ ನಾಚಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಕಳಂಕ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣ ಆಗಿತ್ತು. ಕಷ್ಟ ಪಡೋದು ಸಾಮಾನ್ಯ; ಕೇಳ್ದೆ ಇರೋದು ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಅದನ್ನ ನಾವು ಬದಲಿಸಬಹುದು. ನೀನು ಸಹಾಯ ಕೇಳೋದೇ ಅದನ್ನ ಬದಲಿಸೋ ದಾರಿ.

ಇದಕ್ಕಂತಾನೇ ಮಾಡಿರೋ ಉಚಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿವೆ. ನೀನು Tele MANAS ಗೆ 14416 ನಂಬರ್‌ಗೆ, ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಿಂದಾದ್ರೂ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದ್ರೂ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಸಹಾಯ ಮಾಡಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ಪಡ್ದ ಒಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಬಹುದು. ಇದು ಉಚಿತ, ನಿನ್ನ ಹೆಸ್ರು ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಭಾರವಾದ ಒಂದು ವಾರ ಇರ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೆದ್ರಿಕೆಯ ಯೋಚನೆ ಇರ್ಲಿ, ಇಲ್ಲ ಬರೀ ಯಾರಾದ್ರೂ ಕೇಳ್ಸ್ಕೊಬೇಕು ಅನಿಸ್ಲಿ, ಆ ನಂಬರ್ ಅಲ್ಲೇ ಇದೆ.